21. Yüzyılda Hezarfen Olmak

Teknoloji hayatımızın neredeyse tamamını kaplıyor. Onsuz düşünemez, hareket edemez, bir yerden başka bir yere gidemez olduk. Sahip olduğumuz teknolojinin gelişmişliği bizi tanımlıyor ve neler yapabileceğimizin sınırlarını o çiziyor.

Bir kitabın sayfalarını çevirmek, yapraklarının sesini duymak, tozunu ve kokusunu hissetmek, fiziksel olarak görmek ve dokunmak insanoğlu için her ne kadar vazgeçilmez ve duygusal anlamda kuvvetli bir bağ olsa da e-kitapları, tabletleri ve internet üzerinden yayımlanan eserleri görmezlikten gelemeyiz. Ayrıca çoktan bunlarla çevrelenmiş durumdayız. Şu an bu satırların bir internet sayfasında yayımlanması ve dünya üzerindeki herhangi bir insanın ya da yapay zekânın belki bir cyborgun kolayca ulaşıp okuyabilecek olması verebileceğim en canlı örneklerden biri. Artık şirketler sanal dünyada fabrikalar açıyor, çocuklar internet üzerinden oyun oynuyor, arkadaşlıklar sosyal medyada kuruluyor. Çalışanlar internet aracılığı ile işlerini yürütüp para kazanıyorlar. Ekmeğini teknolojiden çıkaran veyahut çıkarmayan her çalışandan sadece diğer çalışanlarla rekabet etmesi değil zeki makine ve bilgisayarlarla da yarışması bekleniyor. Her ne kadar o eski, önceki dünyada yaşadığımızı düşünmek istesek de yüzleşmemiz gereken bir değişim ve gözden kaybolmakta olan bir devir var.

Üretim sürecinin odağı haline gelen teknoloji insanları daha yaratıcı olmaya sevk ediyor. Yani insanlar hem kendilerini hem de mevcut teknolojiyi geliştirerek çok daha üretken hale gelebilir. Yapay zekâ birçok işi şimdiden insanların elinden aldı ve birçoğunu da geçersiz kıldı. Her ne kadar etrafımız yeniliklerle kuşanmış olsa da aslında biz bu değişime Sanayi Devrimi’nden çok aşinayız. Şekil değiştirerek ve gelişerek tarih tekerrür etmeye devam ediyor. Yakın bir zamana kadar uzmanlar yapay zekânın insanüstüleşip işlerin büyük çoğunluğunu yeniden şekillendirmesini önümüzdeki 50 ila 100 yıl için öngörmüşlerdi. Bugün bu süreç makinelerin insanların yapabildiği her şeyi yapabilmesine 20 yıldan az kaldığını söyleyenler ile bunun hiçbir zaman gerçekleşmeyeceğini savunan kişiler arasında uzayıp kısalıyor. Süreç hakkında ki tartışmalar bir kenarda dursun, daha 1950’li yıllarda Amerika’da geliştirilen bir tasarım ile üretime başlamış yumurta çiftliklerinde sadece bir insana ihtiyaç duyulmuş. O kişi de kutulardaki olası kırık yumurtaları ayıklamada ve çıkacak herhangi bir mekanik arızayı gidermek için orada bulunmuştur. Hakeza Google insansız sürüş yapan araç teknolojisini sessiz ve emin adımlarla geliştirmekte. Bazı Avustralyalı maden şirketleri geliştirilen bu teknoloji sayesinde yüksek ücretlerle çalışan tır şoförlerini işten çıkarıp yerlerine sürücüsüz tırlar getirmiştir. Artık her anlamda değişikliğe uğruyoruz ve gelen yeniliklere karşı kucaklayıcı olmak her zamankinden çok daha ehemmiyetli. Bu seferki treni kaçırmak demek önceki telafi şansının dahi olmayacağı ve aranın kapatılamayacak kadar çok açılacağı anlamına gelir. Bundan dolayı kişinin kendisine yatırım yapması eskilere nazaran bu devirde zaruri hale gelmiş bulunmaktadır.

Bugüne kadar bize öğretilen ve başarıya giden tek yol olduğu söylenilen bir alanda uzmanlaşmak modeli yapay zekâ ve makineler karşısında yetersiz kalacağa benziyor. Birçok disiplin hakkında geniş bilgiye sahip olan insanlara gelecekte daha çok ihtiyaç duyulacak ve geleceğe yön verecek olanlar da onlar olacak. Çünkü yüzyıllardır gerçekleştirilen en büyük buluşlar tek alanda çalışan uzmanlardan değil çok yönlü düşünen hezarfenlerden gelmiştir. Hezarfen diğer adıyla polimat birden çok disiplinde uzmanlaşan kişilere denir. Hepimizin tanıdığı Rönesans döneminin hezarfeni Leonardo da Vinci, adından sıkça söz ettiren ve yaptığı işlerle gündeme gelen şimdilerin hezarfeni Elon Musk gibi.

Teknoloji ile bu kadar kuşatılmışken bize düşen içimizde ki hezarfeni açığa çıkarmak ve onu sahiplenmektir. Bunun için hobiler edinmek çok iyi bir başlangıç olacaktır. Çoğul ekini kullandım çünkü her uğraş farklı bir amaç için kullanılmalıdır. Hobilerinizden biri maddi veya manevi olarak zinde kalmanızı sağlayabilir. Diğeri daha üretken ve yaratıcı olmanıza yardım eder. Bir diğerini ise para kazanmak için kullanabilirsiniz. Edindiğiniz bir uzmanlık alanı ile hobilerinizden birini harmanlayıp, ortaya yeni ve yaratıcı işler çıkarabilirsiniz. Dört yıllık biyoloji, polisiye roman tutkusu, bir enstrüman ve youtuberlık bir araya gelirse yeni ve harika bir Sherlock Holmes ortaya çıkabilir. Ya da yöneticilik alanında ilerliyorsanız, şiir ve astronomi ile de ilgileniyorsanız şahane fikir ve taslaklar ile karşımıza çıkmanız kaçınılmaz olur. Meraklı olmak, çok ama yararlı okumalar yapmak ve sistematik düşünmek polimat olma yolunda çok yardımcı olacaktır. Yapılan iş ile ilişkisi olan her şeyi birlikte değerlendirmek işi geniş perspektif ile ele almak demektir. Zaten çok uzmanlılığın ana fikri de budur. Kolay değil ancak önceki çağlara kıyasla çok daha kolay olabilir. Çünkü deve veya atlarla yıllar sürecek zorlu yolculuk sonrası edinilen bilgi bizim için bir tık uzaklıkta. Ücretli veya ücretsiz internet üzerinden eğitim veren birçok site ve mobil uygulama var. En bilinenleri Masterclass, Khan Academy, Ted videoları, Duolingo, edX, Udemy ve daha birçoğu elimizin altında ve bizim biraz hareket etmemizi bekliyorlar.

Unutmayın yapılan işlerin yüzde yirmisi sonuçların yüzde seksenini oluşturur. Önemli olan nokta hayatımıza bakıp yapabildiğimiz ya da istekli olduğumuz alanlar üzerinde yoğunlaşmak ve doğru kanalı bulmaktır. Belli mi olur belki de bu doğru kanal bizi bir hezarfen yapıp kendi Galata Kulemizden hayallerimizde ki kıyıya indirir.

Şunlar da hoşunuza gidebilir

ISKARTA HAYAT: SON SEFER

Taştan Öte

YAŞAR

ESMAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.